Đầu những năm 40 của thế kỷ XX, tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động sâu sắc. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, chủ nghĩa phát xít lan rộng, thực dân Pháp ở Đông Dương suy yếu nghiêm trọng, trong khi phát xít Nhật từng bước xâm lược nước ta. Mâu thuẫn dân tộc giữa Nhân dân Việt Nam với các thế lực xâm lược ngày càng gay gắt, yêu cầu giải phóng dân tộc trở nên hết sức cấp bách. Trong bối cảnh đó, phong trào cách mạng trong nước phát triển mạnh nhưng còn phân tán, rất cần sự lãnh đạo trực tiếp, thống nhất và sáng suốt của người đứng đầu Đảng.

Ngày 28/01/1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Đây là sự kiện lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước ngoặt quyết định đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc. Việc Bác Hồ về nước đã tạo điều kiện để Đảng ta kịp thời hoàn chỉnh đường lối cách mạng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tập hợp và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân.

“Bác Hồ về nước'' - Tranh sơn dầu của Trịnh Phòng

Sự kiện Bác Hồ về nước không chỉ có ý nghĩa to lớn về mặt lịch sử mà còn mang giá trị thời đại sâu sắc. Đó là sự kết tinh của trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của lãnh tụ cách mạng, là nhân tố quyết định đưa cách mạng Việt Nam vượt qua muôn vàn khó khăn, thách thức để đi đến thắng lợi hoàn toàn. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là minh chứng sinh động cho vai trò lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội cho đất nước ta.

Sau khi trở về Tổ quốc ngày 28/01/1941 , Chủ tịch Hồ Chí Minh (lúc đó là Nguyễn Ái Quốc) đã chọn Cao Bằng làm nơi đặt chân đầu tiên và hoạt động cách mạng trong nước. Tại đây, Người đã trực tiếp chỉ đạo nhiều hoạt động có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều hoạt động nổi bật và mang tính chiến lược: trực tiếp chỉ đạo xây dựng căn cứ địa cách mạng, thành lập và phát triển các tổ chức quần chúng, đào tạo cán bộ, xây dựng lực lượng vũ trang, chuẩn bị mọi mặt cho tổng khởi nghĩa.

''Bác Hồ làm việc tại Pác Bó'' - Tranh Sơn dầu của Trịnh Phòng.

Người triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) tại Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng. Hội nghị đã xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu , quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) , đề ra đường lối đúng đắn, tạo bước ngoặt căn bản cho cách mạng Việt Nam.

Trong thời gian ở Cao Bằng, Bác Hồ trực tiếp xây dựng căn cứ địa cách mạng , mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ, truyền bá chủ nghĩa yêu nước gắn với chủ nghĩa Mác – Lênin đến quần chúng nhân dân. Người viết nhiều tài liệu quan trọng như Lịch sử nước ta , Cách đánh du kích , Việt Nam độc lập , góp phần nâng cao nhận thức chính trị, giác ngộ cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân.Bác còn chỉ đạo xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng , phát triển các đội tự vệ, du kích, làm tiền đề cho sự ra đời và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam sau này.

Cao Bằng là nơi hình thành căn cứ địa cách mạng đầu tiên, có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, là “cái nôi” của phong trào Việt Minh. Từ Cao Bằng, phong trào cách mạng được lan tỏa mạnh mẽ ra các tỉnh Việt Bắc và cả nước, tạo thế và lực cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945.

Trong những năm tháng hoạt động tại Cao Bằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn sống giản dị, gần gũi, chan hòa với đồng bào các dân tộc, thấu hiểu cuộc sống, phong tục, tập quán của Nhân dân địa phương. Người dành cho Nhân dân Cao Bằng tình cảm sâu nặng, coi đây là quê hương cách mạng, nơi khởi nguồn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Ngược lại, Nhân dân Cao Bằng luôn một lòng kính yêu, tin tưởng, bảo vệ và làm theo lời Bác, coi việc che chở, giúp đỡ Người là niềm vinh dự, tự hào lớn lao. Mối quan hệ ấy trở thành biểu tượng sinh động của tình đoàn kết quân – dân, Đảng – dân, góp phần làm nên thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam.

Bác Hồ về thăm bà con Pác Bó (Hà Quảng, Cao Bằng) tháng 2/1961. Ảnh: T.L

Sự kiện Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo Nhân dân ta kháng chiến chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc và giành chiến thắng, thành lập Nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Công lao, cống hiến vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh là đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn, lãnh đạo Đảng và Nhân dân ta giành độc lập dân tộc, xây dựng nền tảng cho Nhà nước Việt Nam mới. Giá trị của di sản Hồ Chí Minh – bao gồm tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người – là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc, tiếp tục soi sáng con đường phát triển, là nền tảng để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta học tập, noi theo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta khắc ghi công lao, cống hiến vĩ đại của Người; tiếp tục học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết, quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.